Luisteren in plaats van zenden

De mooiste lessen ontstaan niet wanneer ik uitleg geef, maar wanneer ik besluit even stil te zijn.

Soms denk ik dat goed onderwijs wordt verward met controle. Met weten wat er moet gebeuren, met sturen op resultaat, met overzicht houden.
Maar steeds vaker merk ik dat de mooiste momenten in mijn lessen juist ontstaan op de momenten dat ik even niet weet wat er moet gebeuren. Dat ik stilval, kijk, en de student de ruimte geef om zelf iets te ontdekken.

Af en toe doe ik alsof ik iets niet weet. Niet om een toneelstukje op te voeren, maar om te laten voelen dat leren geen rechte lijn is.
Dat het oké is om even te zoeken, te twijfelen of te verdwalen. Want dat is precies waar het onderwijs naar mijn mening voor bedoeld is. Niet om zekerheid te bieden, maar om ruimte te scheppen waarin iets nieuws kan ontstaan.

En ja, ik ben me er van bewust dat dat niet bij iedere student zo werkt. De ene student wil vrij gelaten worden en gebruikt de opdracht als startpunt voor het proces, waarin de ander de opdracht zo punctueel uitvoert dat er geen authenticiteit in de uitkomst terug te vinden is. Een creatieve docent is constant aan het differentiëren in het leerproces. Er zit echter één gemene deler in dit hele proces en dat blijft voor mij altijd hetzelfde: luisteren. Niet alleen naar wat de student zegt, maar ook naar wat hij laat zien.

De rol van de docent verandert, en ik denk dat dat een goede ontwikkeling is.
De tijd van dominant autoritair veranderd langzaam in een sturende kenniscoach. Die van tijd tot tijd nog steeds autoritair gezag in moet zetten om de kaders van de lessen af te bakenen. Zo blijft het lokaal daadwerkelijk een leeromgeving.

Studenten van nu vragen niet om iemand die zegt wat ze moeten doen, maar om iemand die naast ze staat. We hoeven ze niet te leren wat ze moeten maken, maar hoe ze kunnen kijken.

En dat betekent soms ook dat wij opnieuw moeten leren kijken, naar onszelf, naar onze manier van lesgeven, naar wat we verwachten.

Misschien begint goed onderwijs daar:
in het durven luisteren, juist als het makkelijker zou zijn om te praten.
In het zien van de potentie, nog voordat de student die zelf ziet. En in het besef dat onze rol niet is om antwoorden te geven, maar om de juiste vragen te blijven stellen.

Hoe luister jij naar je studenten, of naar de mensen om je heen?